Thời đại 'ai nói gì cũng được' trên Internet chấm dứt từ tuần trước?

--
Thời đại 'ai nói gì cũng được' trên Internet chấm dứt từ tuần trước? Tuần qua, trong 48 giờ, những công ty Internet lớn nhất đã ra những quyết định mà chỉ vài tháng trước còn là không tưởng – như một sự “tức nước vỡ bờ”, theo New York Times.

Reddit, trang mạng mà lâu nay vốn cho phép mọi người “nói gì cũng được”, quyết định cấm hàng ngàn cuộc thảo luận có nội dung kỳ thị, bao gồm một diễn đàn ủng hộ Tổng thống Trump lớn số 1 trên mạng Internet.

Twitch – nền tảng chơi điện tử do Amazon sở hữu – tạm ngưng tài khoản chính thức của Tổng thống Trump vì “các hành vi thù hận”, trong lúc YouTube xóa một số các kênh phân biệt chủng tộc có lượng lớn người theo dõi.

Facebook, dưới áp lực bị tẩy chay ngày càng lớn, gỡ bỏ một mạng lưới những kẻ chống nhà nước có khuynh hướng bạo lực, vốn đã mở một cửa hàng trên đây.

Những thay đổi trên dường như việc xử lý phạm luật thường ngày trên các mạng xã hội. Nhưng xảy ra cùng một lúc, đây là triệu chứng của sự chuyển dịch lớn hơn: thời đại của Wild Wild Web (tạm dịch: web hoang dã), tức sự lớn mạnh không khống chế của các nền tảng online một thập kỷ qua, đang đi đến hồi kết.

Thay vào đây là một văn hóa web mới chịu trách nhiệm hơn, hiểu rõ hơn về chính mình, theo New York Times.

Tổng thống Trump trở thành tâm điểm chú trọng tuần qua lúc các nền tảng Internet ra quyết định chặn nội dung độc hại. Ảnh: New York Times.

Thay đổi văn hóa “ai nói gì rồi cũng được”

Sự chuyển dịch đó có thể thấy trong bình luận của những người nắm công nghệ như tổng giám đốc của Reddit, Steve Huffman. Gần đây ông đã bác bỏ một trong các giá trị lõi của Wild Wild Web: rằng các nền tảng Internet được ra đời để ai nói gì cũng được, dù có độc hại tới đâu.

Ông Huffman nói lúc này ông nhận thấy rằng một số kiểu tự do ngôn luận – thù ghét, quấy nhiễu, công kích – tước đi tự do ngôn luận của người khác. Ông nhận ra rằng các nền tảng thiếu kiểm soát thường trao thời lượng cho các kẻ có ngôn từ thiếu văn minh nhất.

Reddit hay các công ty công nghệ khác khó có thể giải quyết toàn bộ vấn đề sau một đêm. Nhưng theo New York Times, văn hóa của ngành công nghệ đang thay đổi. Từ chỗ ngợi ca sự mạo hiểm, bất cần, “chạy thật nhanh, phá vỡ mọi thứ”, giờ đây là đời mới các kỹ sư trẻ hơn và ý thức hơn về chính trị, muốn các sản phẩm của mình phản ánh giá trị sống của mình.

Chưa hết, các nhà làm luật và nhà hoạt động đã nhận biết ảnh hưởng ghê gớm của công nghệ, và đang tìm thừa thế để xúc tiến cải cách. Người dùng cũng tinh ý hơn, cùng một thế hệ người trẻ lớn lên trên web đang yêu cầu môi trường có kiểm soát hơn.

Steve Huffman, giám đốc điều hành của Reddit. Ảnh: New York Times.

Sự dịch chuyển quyền lực về tay “big tech”

Khó cũng có thể nói chính xác thời kỳ Wild Wild Web, hoang dã và mất khống chế như hiện nay, bắt đầu từ khi nào. Có ý kiến đánh dấu tháng 9/2006, khi Facebook có chức năng News Feed – một “bảng tin” các hoạt động của bạn bè người dùng, do thuật toán tập hợp, nhằm cuốn hút sự chú ý và làm người dùng “nghiện” Facebook. Đó trở thành hình tượng cho hầu hết công ty Internet thành đạt của thập niên 2010.

Wild Wild Web không tận gốc tiêu cực. Đã có những tác động tích cực: mở rộng việc tiếp cận thông tin, sự tiện lợi, loại đi những “người gác cổng” đối với thông tin, dân chủ hóa thông tin, cũng như tăng trưởng kinh tế. Nhưng mỗi lợi ích đều có thêm cái giá của nó.

 

Cũng chính những nền tảng luôn “phục vụ” các nội dung riêng của từng cá nhân kia đã khắc sâu sự phân hóa về chính trị, làm tin giả lan truyền rộng (viral) và xóa đi quyền riêng tư. Các nền tảng để mọi thứ tự do, không can thiệp đã tạo môi trường cho tất cả một thế hệ những nhân vật reo rắc sự thù ghét, kỳ thị mà vẫn thu về lượt theo dõi, hưởng ứng từ người dùng, và đi cùng đó là quyền lực.

Wild Wild Web cũng gây nên sự dịch chuyển về quyền lực, từ các nhà nước và các ông trùm già nua của các tập đoàn Fortune 500 sang các kỹ sư công nghệ cũng giống các sếp của họ. Những người này không hề sẵn sàng làm chủ các đế chế. Họ không thích có trách nhiệm đó về mình.

Thậm chí, Facebook có vẻ như vẫn muốn giữ lập trường là mạng xã hội chỉ phản ánh những gì diễn ra trong thực tế, thay vì gây ảnh hưởng lên ngoài đời thực. Nhưng giờ đây, dân sinh mạng không còn ngây thơ về quyền lực, ảnh hưởng khổng lồ của công nghệ, và họ đang lắng tai những nhà phê bình luôn vận động các ông trùm công nghệ phải có trách nhiệm hơn.

Khó để nói chắc những gì đã dẫn đến thay đổi này. Joan Donovan, nhà nghiên cứu tại Trường Harvard Kennedy, viết trên Wired rằng đại dịch Covid-19 làm tăng hậu quả của sự thờ ơ từ các nền tảng mạng xã hội. “Chứng kiến hậu quả đáng sợ của những tin tức y tế sai sự thật, những công ty này hiểu tầm quan trọng của tin tức kịp thời, chuẩn xác, có tính địa phương”.

Các nhà làm luật, nhất là hướng Dân chủ, đang hào hứng khống chế chặt hơn các công ty Thung lũng Silicon, và một số hãng công nghệ cũng có thể đang “chơi bài an toàn” phòng kịch bản ông Trump thất cử vào tháng 11 tới.

Qua phong trào biểu tình vừa qua, các chuyên viên ngành công nghệ cảm nhận biết dám lên tiếng yêu cầu công ty mình chịu trách nhiệm hơn. Ảnh: New York Times.

Kiểm soát mạng xã hội – xu thế không thể đảo ngược?

Nếu thời kỳ Wild Wild Web đi tới hồi kết, không hẳn mọi thứ đều tích cực. Giai đoạn kế đến của Internet nhiều khả năng sẽ phân mảnh hơn, khi một số nước như Trung Quốc và Ấn Độ tăng cường khống chế biên thuỳ số.

Việc khống chế các mạng xã hội chặt hơn ở Mỹ có thể khiến chúng phân chia theo nhận thức hệ, làm gia tăng sự phân cực và bất ổn. Không có gì bảo hiểm những quy tắc, khống chế mới sẽ không dẫn đến thêm những hành vi kỳ thị, phản xã hội.

Nhưng sự dịch chuyển sẽ chẳng thể đảo ngược. Những người tạo nên công nghệ không thể nói họ chỉ tạo ra sức cụ hay nền tảng, mà phải nhận trách nhiệm về nội dung độc hại. Các nhà nước từng mời chào công nghệ giờ nhận ra rằng để cho người khác thành lập các app nội địa mình cùng nghĩa với cho phép họ can thiệp, điều khiển chính xã hội của mình.

Tuần qua, Ấn Độ cấm TikTok và hàng chục phần mềm Trung Quốc khác để “bảo vệ chủ quyền”.

Người dùng cũng đã sẵn sàng sống trong môi trường Internet có trách nhiệm hơn. Đã qua cái thời buổi mà Internet được nghĩ là môi trường ảo, không có chung những phức tạp của đời thực, để rồi có thể có những quy tắc tận gốc khác với đời thực.

Thay vào đó, Internet không còn cách ly với ngoài nước thực. “Chúng ta đều sống trên mạng, và đã đến lúc toàn cầu trên màn hình của chúng ta phải được khống chế đầy đủ, 1 cách có trách nhiệm, như đường xá, trường đào tạo và bệnh viện của chúng ta”, New York Times bình luận.

Theo zingnews.vn

mạng xã hội internet

Bài viết (post) Thời đại 'ai nói gì cũng được' trên Internet chấm dứt từ tuần trước? được tổng hợp và biên tập bởi: suamaytinhpci.com. Mọi ý kiến đóng góp và phản hồi vui lòng gửi Liên Hệ cho suamaytinhpci.com để điều chỉnh. suamaytinhpci.com xin cảm ơn.

Bài Viết Liên Quan


Bài Viết Khác

--